به خلاف علوم انسانی و علوم بشری که برای مغز انسان اصالت قائلند، قرآن کریم برای قلب انسان اصالت قائل است. مغز یک مرکز است برای جمع آوری اطلاعات، تا موقع مردن هم به کار می آید، با مردن سفره مغز و آنچه در مغز است تعطیل خواهد شد. هم مرحوم علامه طباطبایی و هم جناب آقای جوادی آملی در این مطلب مشترکاً تاکید دارند که با فشار مردن آنچه که در مغز است همه از مغز خارج خواهد شد ولی سکرات موت با قلب انسان کاری ندارد، اولین قسمت وجود هر کسی قلب اوست که گاهی از آن تعبیر به روح می شود. گاهی از آن تعبیر به ذات می کنند، بعد از قلب، نفس هر کسی است و بعد از نفس بدن هر کسی است که مركب نفس و قلب هر کسی بدن اوست، این 3 قسمتی است که ما باید آن را شناسایی کنیم و بعد ببینیم چه چیزی را احتیاج دارد به توفیق الهی تا بعد ببینیم  عدالت در مورد 3 بخش وجود انسان یعنی چه؟

امام موسی بن جعفر (ع) فرمودند: کوشش کنید روزگار شما به 4 قسمت تقسيم كنيد. ساعت در متن قرآن 5 معنا دارد. یک معنایش یک لحظه است، یک معنایش بخشی از شبانه روز است، یک معنایش به معنای قسمت کردن است.

ساعت اول مال قلب انسان است، ساعتی است که برای انس با پروردگار است، برای نجوا، نجوا کنایه از قرب است. این اولین احتیاج هر کسی است که امام (ع) مقدم انداختند بر دیگر احتیاجات، مهمترین احتیاجی که هر انسان دارد، نیاز به آرامش است که در پرتو آرامش می تواند احتیاجات دیگر خودش را هم تامین کند، قلب ، تحصیل آرامش است ، حقیقت آرامش و اضطراب مربوط به قلب است، می دانید قوای مغزی انسان، ادراکات انسان زمانی درست کار می کند که قلب درست کار کند، دلیل این مطلب این است که انسان یک موجود تجزیه شده نیست، به تعبیر مرحوم خواجه و همچنین مرحوم حاج ملاهادی سبزواری وجود انسان کل القوا است، یک موجود نظام وار است، پس قلب روی نفس اثر می گذارد، نفس روی بدن، خدا روی حکمت بالغه خودش وجود انسان را اینگونه آفریده، به همین دلیل است که همه دستوراتی که در مکتب اهل بیت داده شده از اجتناب غیبت، اجتناب از دروغ، گفتگو با نامحرم، شوخی با نامحرم، آن چیزهایی که خدا منع فرموده و آن چیزهایی که دستور داده انجام دهید، همه برای حفظ لطافت و سلامت قلب است.

حالا با توجه به این نکته زمانی مغز درست کار می کند، فکر فعال است ،که قلب آرام باشد.

اگر کسی وقت صرف قلب خود کند کم کم راه به عالم وجود پیدا خواهد کرد، فلذا قرآن کریم برای قلب اصالت قائل است، حالا جالب است که به خلاف تصور علوم بشری که فکر می کنند عقل هر کسی در مغز اوست، عقل هر کسی قلب انسان است، امیرالمومنین عليه السلام  فرمودند: محل سکونت عقل در قلب است، حالا اگر کسی بخواهد به مرحله اعتدال راه پیدا کند اولین جایی که باید به آن راه پیدا کند قلب اوست، منتها اعتدال، لازمه اش اينست که در عین اینکه به دل رسیدگی می کند به نفس خودش هم توجه کند، در عین اینکه به نفس توجه می کند به بدن هم توجه داشته باشد.

برنامه اهل بیت عليهم السلام برای ما این است که هر کدام از موارد ذکر شده را به صورت هماهنگ پرورش دهیم. امام فرمودند: ساعات شبانه روز را به 4 قسمت تقسیم کنید.

 اول : (ساعته لله لمناجاته)، دومین ساعت را بعد از گفتگو با خدا به فکر معاش باشید، بعد فرمودند یک ساعت را قرار بده برای معاشرت با کسانی که عیوب تو را معرفی می کنند ( اخوان مورد اعتماد). بعد ساعتی را بگذارید برای لذت بردن ولی در غیر حرام، چون حرام ضد وجدان است و حال آدم را خراب می کند، فلذا خدا گناه را حرام کرد که ما خوش باشیم. خوب ببینید اگر جوانی به هر 4 بعدی که ذکر شد عمل کرد، نتیجه این می شود که حالت تعادل بروز می کند یعنی فکرشان درست کار می کند، حالا با توجه به این مقدمات، اولین قسمتی که باید انسان مراقبت کند دل است، اعتدال دل، اعتدال قلب. اعتدال قلب به چیست؟

اعتدال قلب هر کسی وابسته به توحیدی است که شخص باید تحصیل کند، قلب حرم خداست، در حرم خدا، غیرخدا را راه ندهید، هر وقت دیدید پکر هستید، علامت شرک است، اگر می خواهید سرحال باشید، باید غیرخدا از دل کنار رود.

فلذا امام صادق عليه السلام فرمودند: یک شرک در عبادت داریم و یک شرک در اطاعت، شرکت در عبادت، شرک در آشکار است مانند بت پرستی ولی شرک در اطاعت مخفی است یعنی در هر گناهی یک اطاعت از غیرخدا وجود دارد یعنی اطاعت از شیطان، اعتدال دل در تصفیه دل است از شرک خفی، غیر از 14 معصوم همه مبتلا به شرک خفی هستند که باید خودشان را تصفیه کنند.